Geschikte YDNA-testen
Ieder type YDNA-test is geschikt voor het onderzoeken van genetische verwantschap tussen twee mannen in de mannelijke lijn (met een gemeenschappelijke voorvader die maximaal ca. 1000 jaar geleden heeft geleefd), maar sommige YDNA-testen zijn gedetailleerder in hun uitkomsten bij een positieve match dan andere. Een gedetailleerdere test is ook duurder dan een minder gedetailleerde test.
Momenteel worden vooral twee verschillende YDNA-testen aangeboden, te weten de zogenoemde 'Y37'- en 'Y111'-testen. Het testbedrijf FamilyTreeDNA (ftDNA) biedt bovendien 'BIG Y700'-testen aan. Het getal X achter Y geeft het aantal STR-markers aan dat bij de test in kaart wordt gebracht in de vorm van een rij van X getallen. Het testbedrijf vergelijkt dan zelf, per marker, de gevonden rij met de rijen die bekend zijn van eerdere testers waarvan de testresultaten zijn opgeslagen in de internationale databases. De tester krijgt vervolgens niet alleen zijn eigen resultaat te horen, maar ook welke personen dermate vergelijkbare testresultaten hebben, dat gesproken kan worden van een positieve match. De GD tussen deze twee personen is dan relatief laag, met als betekenis dat de gemeenschappelijke voorvader maximaal ca. 1000 jaar geleden heeft geleefd.
Voorbeeld: Een GD met een ander ter grootte van 6 betekent bij een Y111-test door beide personen dat er bij 6 van de 111 STR-markers sprake is van een verschillend bijbehorend getal. Hieruit wordt dan geconcludeerd dat er een gemeenschappelijke voorvader is geweest die waarschijnlijk geleefd heeft tussen 1350 en 1800, dus 'gemiddeld' rond 1600. Een GD met een ander van 2 bij een Y37-test door beide personen betekent dat 2 van de 37 STR-markers onderling verschillen; dit correspondeert dan met een gemeenschappelijke voorvader die waarschijnlijk leefde tussen 1250 en 1850, dus 'gemiddeld' rond 1650.
Maar wat als 1 persoon een Y111-test heeft gedaan en de ander een Y37-test? In dat geval wordt de vergelijking uitgevoerd op het niveau van de minst gedetailleerde test, dus op het niveau van de Y37-test. De twee personen uit het voorbeeld hebben dan een GD van 2. De schatting van de periode waarin de gemeenschappelijke voorvader heeft geleefd is dientengevolge iets minder nauwkeurig. Dit is de eerste reden waarom een een Y111-test nauwkeuriger en derhalve beter is dan een Y37-test.
Er is ook nog een tweede reden voor het laatste: Bij een meer gedetailleerde test kan het testbedrijf een nauwkeurigere indicatie geven van de subhaplogroep waartoe de tester behoort, en daarmee ook van het ontstaanstijdstip en de migratieroute sindsdien van de groep naar o.a. Nederland. Onder de pagina (Y)DNA-Het verre verleden wordt hier nader op ingaan.
Wat betreft de BIG Y700-test van ftDNA: Dit is een van de meest nauwkeurige soorten YDNA-testen die momenteel beschikbaar zijn, omdat hierbij niet alleen niet minder dan 700 STR-markers worden 'gewaardeerd' (die dan vervolgens vergeleken worden met de waarden bij een ander persoon), maar wordt ook nog eens getoetst op de aanwezigheid van enkele honderdduizende (!) specifieke SNP-markers. De meerwaarde van deze test is logischerwijs groter naarmate er meer mensen zijn die ook zo'n test hebben gedaan. Immers, zoals gezegd, vergelijkingen met de testresultaten van anderen vinden altijd plaats op het niveau van de minst gedetailleerde test. Op dit moment is het aantal mensen dat een BIG Y700 test heeft gedaan (nog) reletief gering. De meerwaarde van een BIG Y700-test is dan ook (nog) relatief gering.
Onze aanbeveling:
De keuze voor de YDNA-test die u wilt uitvoeren is de uitkomst van een persoonlijke afweging van kosten en baten van de verschillende keuzemogelijkheden. Voor het behalen van ons doel is het vooral belangrijk dat de testresultaten van de verschillende geteste stamleden zo goed mogelijk onderling vergelijkbaar zijn. In dit verband pleiten wij voor de Y111-test van ftDNA door zoveel mogelijk stamgenoten. Deze test is redelijk nauwkeurig en ftDNA communiceert helder over uw testresultaten en eventuele vragen die u na afloop nog mocht hebben. Wij hebben zelf ook goede ervaringen met dit bedrijf.
De kosten van YDNA-testen variëren sterk in de tijd en per testbedrijf als gevolg van tijdelijke kortingsacties. Momenteel (november 2024) kost een Y37-, een Y111- en een BIG Y700-test bij ftDNA 99, 209, respectievelijk 399 USD. Deze bedragen zijn na aftrek van enkele tientallen dollars aan tijdelijke korting. Wij hebben geen financieel belang bij de keuze die u maakt. Wij kunnen dan ook alleen maar aanbevelen om de kosten van de testen van de verschillende aanbieders goed met elkaar te vergelijken en af te wegen tegen hun baten. Kies in ieder geval niet voor een autosomale, XDNA- of mtDNA-test!
Tot slot nog een financiële tip: Het doet er niet toe welk mannelijk lid van uw stam de YDNA-test laat doen, want de uitslag zal voor ieder van hen identiek zijn. Om uw kosten van een test te drukken kunt u daarom zelf de test laten doen, maar de kosten hiervan delen met al uw mannelijke familieleden aan vaderszijde (inclusief dus bijvoorbeeld een zoon of kleinzoon) die ook geïnteresseerd zijn in het resultaat.
Momenteel worden vooral twee verschillende YDNA-testen aangeboden, te weten de zogenoemde 'Y37'- en 'Y111'-testen. Het testbedrijf FamilyTreeDNA (ftDNA) biedt bovendien 'BIG Y700'-testen aan. Het getal X achter Y geeft het aantal STR-markers aan dat bij de test in kaart wordt gebracht in de vorm van een rij van X getallen. Het testbedrijf vergelijkt dan zelf, per marker, de gevonden rij met de rijen die bekend zijn van eerdere testers waarvan de testresultaten zijn opgeslagen in de internationale databases. De tester krijgt vervolgens niet alleen zijn eigen resultaat te horen, maar ook welke personen dermate vergelijkbare testresultaten hebben, dat gesproken kan worden van een positieve match. De GD tussen deze twee personen is dan relatief laag, met als betekenis dat de gemeenschappelijke voorvader maximaal ca. 1000 jaar geleden heeft geleefd.
Voorbeeld: Een GD met een ander ter grootte van 6 betekent bij een Y111-test door beide personen dat er bij 6 van de 111 STR-markers sprake is van een verschillend bijbehorend getal. Hieruit wordt dan geconcludeerd dat er een gemeenschappelijke voorvader is geweest die waarschijnlijk geleefd heeft tussen 1350 en 1800, dus 'gemiddeld' rond 1600. Een GD met een ander van 2 bij een Y37-test door beide personen betekent dat 2 van de 37 STR-markers onderling verschillen; dit correspondeert dan met een gemeenschappelijke voorvader die waarschijnlijk leefde tussen 1250 en 1850, dus 'gemiddeld' rond 1650.
Maar wat als 1 persoon een Y111-test heeft gedaan en de ander een Y37-test? In dat geval wordt de vergelijking uitgevoerd op het niveau van de minst gedetailleerde test, dus op het niveau van de Y37-test. De twee personen uit het voorbeeld hebben dan een GD van 2. De schatting van de periode waarin de gemeenschappelijke voorvader heeft geleefd is dientengevolge iets minder nauwkeurig. Dit is de eerste reden waarom een een Y111-test nauwkeuriger en derhalve beter is dan een Y37-test.
Er is ook nog een tweede reden voor het laatste: Bij een meer gedetailleerde test kan het testbedrijf een nauwkeurigere indicatie geven van de subhaplogroep waartoe de tester behoort, en daarmee ook van het ontstaanstijdstip en de migratieroute sindsdien van de groep naar o.a. Nederland. Onder de pagina (Y)DNA-Het verre verleden wordt hier nader op ingaan.
Wat betreft de BIG Y700-test van ftDNA: Dit is een van de meest nauwkeurige soorten YDNA-testen die momenteel beschikbaar zijn, omdat hierbij niet alleen niet minder dan 700 STR-markers worden 'gewaardeerd' (die dan vervolgens vergeleken worden met de waarden bij een ander persoon), maar wordt ook nog eens getoetst op de aanwezigheid van enkele honderdduizende (!) specifieke SNP-markers. De meerwaarde van deze test is logischerwijs groter naarmate er meer mensen zijn die ook zo'n test hebben gedaan. Immers, zoals gezegd, vergelijkingen met de testresultaten van anderen vinden altijd plaats op het niveau van de minst gedetailleerde test. Op dit moment is het aantal mensen dat een BIG Y700 test heeft gedaan (nog) reletief gering. De meerwaarde van een BIG Y700-test is dan ook (nog) relatief gering.
Onze aanbeveling:
De keuze voor de YDNA-test die u wilt uitvoeren is de uitkomst van een persoonlijke afweging van kosten en baten van de verschillende keuzemogelijkheden. Voor het behalen van ons doel is het vooral belangrijk dat de testresultaten van de verschillende geteste stamleden zo goed mogelijk onderling vergelijkbaar zijn. In dit verband pleiten wij voor de Y111-test van ftDNA door zoveel mogelijk stamgenoten. Deze test is redelijk nauwkeurig en ftDNA communiceert helder over uw testresultaten en eventuele vragen die u na afloop nog mocht hebben. Wij hebben zelf ook goede ervaringen met dit bedrijf.
De kosten van YDNA-testen variëren sterk in de tijd en per testbedrijf als gevolg van tijdelijke kortingsacties. Momenteel (november 2024) kost een Y37-, een Y111- en een BIG Y700-test bij ftDNA 99, 209, respectievelijk 399 USD. Deze bedragen zijn na aftrek van enkele tientallen dollars aan tijdelijke korting. Wij hebben geen financieel belang bij de keuze die u maakt. Wij kunnen dan ook alleen maar aanbevelen om de kosten van de testen van de verschillende aanbieders goed met elkaar te vergelijken en af te wegen tegen hun baten. Kies in ieder geval niet voor een autosomale, XDNA- of mtDNA-test!
Tot slot nog een financiële tip: Het doet er niet toe welk mannelijk lid van uw stam de YDNA-test laat doen, want de uitslag zal voor ieder van hen identiek zijn. Om uw kosten van een test te drukken kunt u daarom zelf de test laten doen, maar de kosten hiervan delen met al uw mannelijke familieleden aan vaderszijde (inclusief dus bijvoorbeeld een zoon of kleinzoon) die ook geïnteresseerd zijn in het resultaat.
